19.03.2014 Urodziłem się niedaleko Placu Kaszubskiego.

Urodziłem się w Gdyni i kocham to miasto. Spotkałem na swojej drodze osoby które o Gdyni wyrażały się w superlatywach. Nie dziwię się temu bo to miasto ma coś w sobie.

Gdynia, marzec 1920 r.

Gdynia, marzec 1920 r.

Na zdjęciu powyżej widać widok z Kamiennej Góry, tam widać tylko pola, dziś widać dużo więcej, linia brzegowa nie będzie już wyglądała jak w roku 1920. Gdynia 6 lat później przy okazji budowy, czy też rozbudowy portu, rozrośnie się i otrzyma prawa miejskie. Moje miejsce na ziemi miastem jest od 10 lutego 1926 roku.

Gdynia w 1926, krzyżowanie ul. Świętojańskiej i ul. 10 lutego (wtedy ul. Kuracyjna).

Gdynia w 1926, krzyżowanie ul. Świętojańskiej i ul. 10 lutego (wtedy ul. Kuracyjna).

Dziś ul. 10 lutego to nie tylko symbol praw miejskich które otrzymała Gdynia, ale data ważnego dla Polski wydarzenia, to gen. Józef Haller 10 lutego 1920 roku zaślubił Polskę z Morzem. Ale cofnijmy się bardziej wstecz.

Pierwsza Szkoła Polska w Gdyni

Pierwsza Szkoła Polska w Gdyni

Pierwsze zapiski dotyczące Gdyni datuje się na początek XIII wieku to z Wikipedii: Po raz pierwszy Gdynia została wymieniona w dokumencie z 1253 r., pod nazwą Gdina, jako wioska należąca do parafii w Oksywiu. Była ona wówczas własnością cystersów z Oliwy, a później Jana z Różęcina, który tę rolniczo-rybacką wieś w roku 1382 podarował sprowadzonemu przez siebie do Kartuz zakonowi kartuzów.

Początek budowy Portu

Początek budowy Portu

W 1414 r. przy dzisiejszej ulicy Portowej powstała w mieście pierwsza karczma – miejsce spotkań rybaków i centrum towarzysko-handlowe, zaś w 1429 r. Kartuzi ustanowili wspólnego sołtysa dla Gdyni i Grabówka oraz zmienili obowiązek dorocznego dostarczania ryb na opłatę w gotówce, a ponadto podwojono czynsz dla wcześniej już wybudowanej przez mnichów gospody w Gdyni. Wówczas również powiększono też obszar Gdyni przez dodanie sąsiednich łąk, a do Grabówka włączono 6 włók lasu na potrzeby opałowe i budowlane. W 1634 r. hetman Stanisław Koniecpolski, a następnie inż. wojskowy Jan Pleitner zaproponowali królowi Władysławowi IV budowę przy Gdyni portu wojennego. Planu tego jednak nie zrealizowano. Na gdyńskiej redzie odbywały się przeładunki towarów dostarczanych łodziami z brzegu.

Gdynia w okresie między wojennym nie miała herbu ten nadany w 1946 jest projektu Leona Staniszewskiego

Gdynia w okresie między wojennym nie miała herbu ten nadany w 1946 jest projektem Leona Staniszewskiego.

Przez prawie 400 lat (do I-go rozbioru Polski w 1772 roku) Gdynia należała do kartuzów. Po I rozbiorze dostała się pod pruskie panowanie po przejęciu przez komisarza pruskiego klasztoru kartuskiego. We władaniu państwa pruskiego znajdowała się około 150 lat, do końca I wojny światowej. No i I wojna światowa się kończy i tak w wyniku postanowień Traktatu Wersalskiego Gdynia znajduje się w granicach Rzeczpospolitej.

Gdynia w 1933 r.

Gdynia w 1933 r.

Należy nadmienić iż pierwszym wójtem Gdyni był (1919) Jan Radtke, projektantem portu inż. Tadeusz Wenda, jak gazety ogłosiły że port się buduje to zjechało się ludzi do pracy, potem wybuchła II wojna światowa i dalszą historię (np. datę 17 grudnia 1970 kiedy Polak strzelał do Polaka).

Pierwszy Dworzec (potem trafiony bombą).

Pierwszy Dworzec (potem trafiony bombą).

Dzielnice dzisiejszej Gdyni kiedyś były albo pastwiskami (jak np. Karwiny), albo wsiami np. wymieniony wcześniej Grabówek, albo Chylonia tudzież Wiczlino i mógłbym tak wymieniać, Należy też przytoczyć tu sylwetkę Króla Kaszub.

Antoni Abraham 1869-1923

Antoni Abraham 1869-1923

Z Wikipedii: Antoni Abraham (kaszb. Tóna Ôbram, ur. 19 grudnia 1869 r. w Zdradzie pod Puckiem, zm. 23 czerwca 1923 r. w Gdyni) – propagator polskości Pomorza, kaszubski działacz społeczny, nazywany „królem Kaszubów”, pisarz ludowy. Macie pojęcie że ten facet (znów z Wikipedii)  razem z Tomaszem Rogalą z Kościerzyny był delegatem na konferencję pokojową do Paryża. W kwietniu 1919 r. Przedarli się obaj przez kordon graniczny i dotarli do Warszawy, skąd pociągiem wyjechali do Francji, by tam – podczas konferencji wersalskiej – żądać przyłączenia Kaszub do Polski (Nie ma Kaszub bez Polonii, a bez Kaszub Polski). Piechotą poszli z Pucka do Warszawy na pociąg do Francji, wyobrażacie sobie to ?

Pomnik Antoniego Abrahama, za nim widać okna szpitala miejskiego (dziś jest mniej obdrapany), miejsca w którym się urodziłem.

Pomnik Antoniego Abrahama, za nim widać okna szpitala miejskiego (dziś jest mniej obdrapany), miejsca w którym się urodziłem.

Późniejsze wydarzenia (z Wikipedii): Już w kwietniu 1923 roku nastąpiło otwarcie portu tymczasowego, a w sierpniu tego samego roku przypłynął do Gdyni pierwszy pełnomorski statek, SS Kentucky pod banderą francuską. Kolejne realizacje etapów budowy portu doprowadziły do powstania portu towarowego, rybackiego i pasażerskiego oraz stoczni. W 1930 roku uruchomiono pierwszą regularną linię pasażerską Gdynia – Nowy Jork. Pierwszy powojenny spis ludności w 1921 roku wykazał 1268 mieszkańców, a gdy 10 lutego 1926 roku Gdynia otrzymała prawa miejskie liczyła już 12 tys. mieszkańców.

ul. Świętojańska

ul. Świętojańska

W 1934 roku Gdynia stała się największym portem na Bałtyku pod względem wielkości przeładunków, a zarazem najnowocześniejszym portem w Europie. W maju 1936 roku miasto liczyło 83.000 mieszkańców, w grudniu tego samego roku 102.000, zaś w 1939 roku już 127.000. Gwałtowny wzrost liczby mieszkańców spowodowany był napływem rąk do pracy z całego prawie kraju, a szczególnie z Pomorza. Z małej rybackiej wioski powstało w ciągu dziesięciu lat nowoczesne miasto z nowoczesną infrastrukturą, bogatym życiem kulturalnym i naukowym, będącym dumą Polski międzywojennej. Pięć dni przed wybuchem II wojny światowej na placu Grunwaldzkim dał koncert Jan Kiepura, a dochód przeznaczono na Fundusz Obrony Morskiej.

Jan Kiepura w Gdyni

Jan Kiepura w Gdyni

Po obronie Gdyni i Kępy Oksywskiej we wrześniu 1939 roku miasto dostało się pod okupację niemiecką. Okupanci zmienili nazwę miasta na Gotenhafen, prawie całą polską ludność wysiedlili w inne rejony okupowanego kraju. Gotenhafen była dla Kriegsmarinebezpiecznym portem, aż do roku 1944 wolnym od alianckich nalotów. Była to ważna baza niemieckiej floty podwodnej, a pod koniec wojny punkt ewakuacyjny dla wojska i ludności cywilnej uchodzącej na zachód przed zbliżającymi się oddziałami Armii Czerwonej.

Wrak transportowca Steuben. Zdjęcie sonarowe wraka statku-mogiły wojennej „Steuben” z 2004 r.  Wyk. Marynarka Wojenna RP. dZH MW-ORP „Arctowski”.

Wrak transportowca Steuben. Zdjęcie sonarowe wraka statku-mogiły wojennej „Steuben” z 2004 r.
Wyk. Marynarka Wojenna RP. dZH MW-ORP „Arctowski”.

II wojna światowa spowodowała znaczne zniszczenia portu i w niewielkiej mierze miasta. W 1945 roku miasto liczyło jedynie 74 tys. mieszkańców. Dynamiczny rozwój portu (baza kontenerowa) oraz pozostałej infrastruktury stawia Gdynię w czołówce najszybciej rozwijających się miast polskich.

Bałtycki Terminal Kontenerowy

Bałtycki Terminal Kontenerowy

grudniu 1970 roku stoczniowcy i mieszkańcy Gdyni zaprotestowali przeciwko istniejącemu porządkowi politycznemu. W wyniku reakcji sił bezpieczeństwa były ofiary śmiertlene i ranni. Wydarzenia te upamiętniają m.in. Pomnik Ofiar Grudnia 70 stojący w pobliżu Stoczni Gdyńskiej i 23-metrowy krzyż stojący przy Urzędzie Miasta.

Janek Wiśniewski (właść. Zbyszek Godlewski) padł/

Janek Wiśniewski (właść. Zbyszek Godlewski) padł.

Dzisiaj miasto jest nadal jednym z najważniejszych i najnowocześniejszych portów bałtyckich i należy do największych polskich miast.

Gdynia z lotu ptaka.

Gdynia z lotu ptaka.

Gdynia leży na terenie Kaszub, kto nie wierzy niech czyta dalej. Kaszuby są podzielone na pięcie regionów kulturowo-językowych, musicie wiedzieć że Kaszub z Norda, nie zawsze będzie się mógł dogadać z Kaszubem z Pôłnié, mogą się nie zrozumieć bo mimo że mówią w tym samym języku to w każdym z regionów Kaszubszczyzny mówi się w Języku Kaszubskim trochę inaczej. Gdynia leży w regionie który nazywa się Trzëgard i nikt mi nie wmówi że jest inaczej w końcu Gdynia wyrosła z małej Kaszubskiej wioski.

Wzór Kaszubskiego haftu.

Wzór Kaszubskiego haftu.

Co do języka, wielu Gdynian w tym moja skromna osoba w zamian słowa Tak używa słowa po Jo. Na ten przykład w sklepie: Ekspedientka: Co podać ?, Ja: To, To i Tamto, Ekspedientka: Czy to wszystko ? Ja: zamiast Tak mówię Jo. Kaszubski nie jest moim językiem, nie znam go, ale to Jo wsiąkło tak we mnie że nawet będąc w Poznaniu mówię w ten sposób. Kaszubskie nie jest dialektem czy gwarą, Kaszubski jest językiem.

Mam nadzieję że Was nie zanudziłem (korzystałem z Wikipedii). Pozdrawiam i zapraszam do Gdyni !

Reklamy